Cypr

Wyspa Cypr w starożytności, od II tysiąclecia p.n.e., była kolonizowana przez wiele państw, m.in. przez Egipt i Persję. W 58 roku p.n.e. Cypr podbili Rzymianie i włączyli wyspę do swego imperium. Wraz z jego podziałem na cesarstwo wschodnie (Bizancjum) i zachodnie (Rzym) Cypr w roku 395 przypadł Bizancjum i wchodzil w skład jego terytorium do roku 1184. W roku 1191 wyspę podbili krzyżowcy i powstało na tych ziemiach samodzielne królestwo, które przetrwało do roku 1489, kiedy to Cypr dostał się rta niecałe stulecie we władanie Wenecji. Około 1570 roku Turcy dokonali najazdu na wyspę i rządzili nią do 1878 roku. Czasów tych sięgają korzenie konfliktu grecko-tureckiego trwającego do dziś. W roku 1878 Cypr znalazł się pod zarządem Wielkiej Brytanii, która w roku 1914 zaanektowała wyspę i uczyniła ją w roku 1925 swoją kolonią. W latach trzydziestych XX wieku wzrosła aktywność mchów niepodległościowych. W roku 1950 ruch Enosis, zapoczątkowany jeszcze w XIX wieku przez Greków cypryjskich, dążąc do zjednoczenia Cypru z Grecją, skierował swe działania nie tylko przeciwko Turkom, ale też przeciwko Brytyjczykom jako okupantom tych ziem. Prawosławny arcybiskup Cypru, Makarios III, początkowo opowiadał się za przyłączeniem wyspy do Grecji, ale ostatecznie wystąpił z żądaniem jej niepodległości. Kres nieporozumieniom i waśniom położyło zawarcie dwóch układów w lutym 1959 roku: grecko-tureckiego w Zurychu oraz brytyjsko-grec-ko-tureckiego w Londynie. Układ londyński zagwarantował Cyprowi niepodległość, którą proklamowano w 1960 roku. W tym samym roku Cypr stał się członkiem ONZ. Pierwszym prezydentem nowego państwa został arcybiskup Ma- karios III (1960-1977; od 1974 - po przewrocie wojskowym granicą). W polityce zagranicznej Cypr głosił neutralność i chęć współpracy ze wszystkimi narodami. Konstytucja Cypru z 1960 roku określała zasady koegzystencji Greków i Turków. Jej planowana nowelizacja, przyznająca większe uprawnienia ludności greckiej, doprowadziła do wybuchu niezadowolenia wśród Turków i podziału stolicy kraju, Nikozji, na część północną- południową - grecką. Konflikty między obu społecznościami stały się w roku 1963 przyczyną walk. Gwarantem pokoju miała być obecność na Cyprze wojsk ONZ. W 1974 roku z inspiracji rządzących Grecją „czarnych pułkowników" doszło na Cyprze do zamachu stanu i próby przyłączenia wyspy do Grecji. Turcja odpowiedziała desantem wojskowym na północną część wyspy i proklamowaniem na tym terenie w 1975 roku Federalnego Państwa Tureckiej Republiki Cypryjskiej. W maju 1983 roku ONZ wezwała do wycofania wojsk tureckich z wyspy, na co Turcy zareagowali w listopadzie tego roku przemianowaniem federacji w Republikę Tu-ecką Cypru Północnego. Pokój na wyspie utrzymują od roku 1964 wojska ONZ. Mimo starań tej organizacji o zażegnanie sporów terytorialnych, nie zanosi się na rozwiązanie konfliktu.